Unha belísima persoa

Esa foi a expresión que utilizou unha maltratada para defender ao seu maltratador: «É unha belísima persoa». As circunstancias especiais deste caso danlle a esa frase un carácter que pode parecer cínico ou surrealista. A muller foi obxecto de malos tratos na vía pública e un profesor universitario que pasaba por alí defendeuna. Pouco despois o maltratador arremeteu contra el de maneira tan brutal que lle provocou un coma que pode acabar coa súa vida. A denuncia da muller do profesor puxo en marcha o mecanismo da Xustiza. Por fin detivérono e descúbrese que, malia a que a súa parella actual non o denunciara, o tipo ten antecedentes policiais como maltratador e drogadicto. É acusado de tentativa de homicidio contra o profesor, e entón a muller, suposta vítima, sae dicindo que non a estaba maltratando, que o perdoen, que a estaba reprendendo porque ela non tomara uns medicamentos que tiña que tomar.

A primeira reacción será pensar que hai mulleres que merecen o maltrato que reciben. E, nembargante, o máis seguro é que sexa unha vítima que padece unha variante do síndrome de Estocolmo, que leva aos secuestrados a xustificar aos seus secuestradores. Pode que haxa tamén medo ás represalias, pero é posible que se trate sobre todo dunha dependencia psicolóxica que se dá nalgunhas mulleres e que as leva a sentir que, pase o que pase, aquel é «o seu home» e elas deben poñerse sempre da súa parte. O que se agocha no fondo desa dependencia é moi complexo para analizalo neste pequeno comentario. O que quero resaltar e que, malia as aparencias, esa muller é unha vítima e como tal debería ser tratada.

¡Que sos están!

Que sos, que abandonados, que indefensos deben de sentirse os disidentes chineses. Se as protestas que orixinou o paso da facha olímpica ao longo do seu percorrido lles fixo concibir algunha esperanza de recibir axuda do exterior, xa deberon de perdela. Algúns pensaban que os Xogos ían suavizar a represión e abrir China á democracia. Outros, polo contrario, xa dicían que as cousas seguirán igual ou peor, e que só servirán para darlle ao réxime a oportunidade de mostrar o seu poderío dunha forma pacífica. O que se pode asegurar é que, dende que se lle concedeu a China a organización das Olimpíadas, o réxime non deu un só paso cara a democratización. O que fixo foi aplicarse para ofrecer ao resto do mundo a visión dun país poderoso, rico, autosuficiente e seguro; e reprimir ferozmente calquera disidencia interna. A China non se lle puxo ningunha condición para ser sede olímpica. Todos queren ser amigos da que vai ser a gran potencia do século XXI. ¿Para que cambiar se todos a aceptan como é? As imaxes da inauguración e da clausura causaron sensación, foron un alarde de perfección técnica e de refinamento, pero había algo terrorífico na súa perfección. Aqueles miles de figurantes movéndose ao mesmo tempo recordaban, por un lado, aos escravos que construíron as pirámides e, por outro, aos robots futuristas: un universo rexido por unha disciplina férrea, onde o individuo e os seus dereitos non contan para nada. Son moitos e están afeitos dende séculos a obedecer. ¡Que sos, que abandonados deberon de sentirse na cadea os poucos que aínda soñan en China coa liberdade!

Pelexas de mulleres

Estes días pasados víronse na televisión e na prensa imaxes dunha malleira que unha rapaza inflixiu a outra. Como a agredida é hispanoamericana, insistiron moito en que non había unha motivación racista, e deixaban entrever que era por unha cuestión de ciumes.

As pelexas entre mulleres non son ningunha novidade. Dona Emilia Pardo Bazán describe con detalle unha entre xitanas na súa novela Insolación , e na Carmen de Merimée, o protagonista masculino, don Xosé, coñece á muller de quen se namorará perdidamente na liorta, con navallada incluída, que ela ten cunha compañeira. Nos dous casos os celos son o motivo e nos dous casos trátase de mulleres de clase social baixa. Nestas loitas cada unha das contendentes tiña un coro que animaba á súa candidata e consolaba e recollía á que resultaba vencida.

A novidade na noticia que comentamos está na idade das rapazas, unhas adolescentes; en que son estudantes nun instituto, e sobre todo en que, en sentido estrito, non era unha pelexa senón unha agresión. O que as amigas gravaron nos móbiles e despois colgaron en Internet é unha secuencia de golpes, patadas e puñadas contra outra rapaza que apenas se defendeu e que non recibiu ningunha axuda. O coro, berrando «¡mátaa, mátaa!», estaba a favor da agresora. Que quixeran dar difusión dun acto tan covarde e tan cruel dá idea da catadura moral das participantes. E tamén do ambiente de moitos centros de ensino. Ou se lle pon remedio, fomentando a disciplina e o respecto aos mestres, ou acabarán convertidos en escolas de delincuentes.

Biblioterapia para o verán

Nestes tempo de vacacións convén recordar que a lectura é unha das actividades que producen endorfinas e axudan a loitar contra o tedio, o estrés e din que tamén contra a dor. Así que é unha boa idea facer provisión de libros porque (convén tamén recordar) é despois das vacacións cando se producen maior número de casos de depresión e de peticións de divorcio.

A xente ten a idea de que os beneficios da lectura son exclusivamente espirituais ou mesmo culturais, ou que é un maneira inofensiva e barata de pasar o tempo. Pero hoxe sabemos que ler favorece incluso unha resposta inmunitaria a moitas doenzas, sempre que a lectura sexa un pracer, claro. As lecturas impostas, vividas como unha obriga por tantos estudantes, son outra fonte de estrés. Pero cando un lle colle gusto a un libro, comeza a producir endorfinas, e esta curiosa hormona favorece a resposta inmunitaria e aumenta as defensas contra a enfermidade.

Galicia é pioneira na aplicación desta teoría. En Santiago, no Policlínico da Rosaleda, están levando á práctica un proxecto chamado Literapia , no que participan médicos, profesores e escritores, e no que se utiliza a lectura como instrumento curativo non só para doenzas psicolóxicas senón para aliviar a dor física. Nel participan dous colegas meus, ben coñecidos no mundo da cultura: Blanca Roig e Darío Villanueva. Á vista disto, coido que meter na maleta do verán uns cantos libros pode aliviar moitos males presentes e futuros. Eu xa teño preparado un bo montón deles.

O menciñeiro Karadzic

A profesión escollida por Radovan Karadzic para escapar ao castigo que merecen os seus crimes é moi reveladora da súa personalidade. Desde os menciñeiros galegos ata os máis sofisticados profesionais das medicinas alternativas, todos son xente que non se limitan a dar remedios físicos, senón que indagan nas posibles causas psíquicas do mal e fan recomendacións moi semellantes ás dos psicólogos. Os menciñeiros, antigos ou modernos, máis aló das súas habilidades para compoñer ósos ou manexar maquiniñas que miden as correntes de enerxía, son no fondo conselleiros psicolóxicos que tratan de curar ao mesmo tempo o corpo e o espírito.

Karadzic tomou a aparencia física dun monxe e adoptou as maneiras que correspondían ao disfrace. En palabras dos seus pacientes era un home tranquilo, case místico, interesado en técnicas de meditación e na curación mediante a enerxía vital. E debeu de ter éxito porque vivía, ao parecer, do que gañaba exercendo nunha clínica privada. Parece un caso extremo de cinismo: o home responsable da morte de máis de oito mil musulmáns, dando consellos para mellorar a calidade de vida dos seus pacientes. Pero pode que non sexa cinismo. Descuberto e detido, Karadzic pediu afeitarse, recuperou a antiga imaxe e manifestou o seu desprezo polo Tribunal de A Haia. O arrepentimento é incompatible co seu carácter. Ordenar un xenocidio ou dar consellos como médico son dúas facetas dunha mesma personalidade perigosísima: a dun criminal fanático convencido de estar en posesión da verdade. Unha cadea perpetua é o mellor lugar para el.