A sombra da Inquisición

Quizá non se foi nunca e o único que cambiou foi o nome. Hoxe o antigo Tribunal do Santo Oficio chámase Comisión Episcopal para la Doutrina da Fe. Por fortuna carece xa da potestade de queimar a quen non pensa coma eles. Esta institución, segundo noticias de prensa, ía emitir un decreto condenatorio da obra do teólogo galego Andrés Torres Queiruga. Por fortuna, aínda queda algo de sentido na cúpula da Igrexa, e a condena xa non se vai emitir.

Torres Queiruga é un teólogo de recoñecido prestixio dentro e fóra de España. As súas obras, escritas en galego, están traducidas ao castelán, portugués, italiano e alemán. É profesor de Filosofía da Relixión na Universidade de Santiago, membro da Real Academia Galega e do Consello da Cultura Galega. É director de Encrucillada , revista galega de pensamento cristián, e membro dos consellos de redacción das máis importantes revistas relixiosas: Iglesia Viva, Sal Terrae, Revista Portuguesa de Filosofía e Concilium . Foi premio da Crítica de Ensaio (1977 e 1985), de Investigación Losada Diéguez (1996) e Premio Trasalba (2003).

Pero por riba de todo eses méritos, Torres Queiruga e un sacerdote exemplar e un teólogo que coas súas obras animou a moita xente a comprender e vivir a fe cristiá.

Dende Chicago, onde asiste a un congreso da revista Concilium, Torres Queiruga manifesta que a xerarquía eclesiástica non falou con el. E declara que a súa única preocupación nisto é que non sufra a credibilidade da fe. Teño a impresión de que iso é o que menos lle preocupa ao moderno Tribunal do Santo Oficio.

Melloramos

Cando a corte napoleónica abandonou Madrid, os veciños da capital arrincaron as árbores que plantaran os franceses. Moratín dicía que aquilo non era patriotismo senón mostra de salvaxismo e ignorancia. Rosalía de Castro, no libro En las orillas del Sar, cualifica a corta dos bosques galegos de «profanación sin nombre», e quéixase de que tal feito bárbaro se consinta.

Afortunadamente, melloramos. A concelleira de Parques e Xardíns de Vigo decidiu iniciar un Plan de Reorganización Arbórea eliminando na avenida de Castelao 450 chopos e acacias, de trinta a cincuenta anos de antigüidade. A repulsa foi unánime. Non houbo nin silencio nin indiferenza.

Os veciños de Coia, a través da presidenta da súa federación, manifestaron a súa desconformidade coa medida. Dende o Departamento de Alerxicoloxía do Complexo Hospitalario Universitario desmentiron a afirmación da concelleira de que chopos e acacias fosen especies máis alerxénicas que outras coas que pretendía substituílas. As asociacións ecoloxistas denunciaron o absurdo de cortar árbores nunha cidade onde os problemas respiratorios veñen pola contaminación do fume dos coches e non polo pole das plantas. A protesta foi tan xeral que o disparate se freou.

Agora a xente pregúntase: ¿A quen beneficiaba esa medida da corta e substitución de árbores? Non aos alérxicos, como demostraron dende os servizos de Alerxicoloxía. Non aos veciños de Coia, que perden o mellor atractivo do barrio; non á cidade de Vigo, que perde un pulmón verde. ¿A quen beneficiaba, pois? ¡Un misterio máis na nosa vida política!

Educación diferenciada

O presidente da asociación americana Nasspe, que defende a separación de sexos no ensino, estivo estes días por España. Nas entrevistas que lle fixeron deu razóns sobre a conveniencia de tal educación: o distinto ritmo de maduración dos cerebros de nenos e nenas durante a nenez e adolescencia e o diferente desenvolvemento de habilidades: linguaxe nunhas e memoria espacial noutros. Tamén ofreceu exemplos de éxitos conseguidos.

Ao parecer, a separación favorece sobre todo ás nenas, o que coincide co que eu teño oído (e contado aquí) nas miñas estancias como profesora visitante nos Estados Unidos.

En España a separación tropeza cun prexuízo difícil de superar e que eu comparto: o temor a que se converta nun novo instrumento de represión sexual. O gato escaldado foxe da auga fría e nos temos aínda preto o recordo do pasado. No entanto, este temor non debería levarnos a pechar os ollos ante o que pode significar un avance nos métodos pedagóxicos.

Arne Duncan, secretario de Educación do Goberno de Obama, sociólogo e fillo de pais dedicados ao ensino, participou activamente nun programa deste tipo para nenos e rapaces afroamericanos de clase baixa con resultados espectaculares. O que todos aseguran é que a separación resulta inútil se non se conta con profesorado preparado para poñelo en práctica. Aquí non o temos nin parece que ninguén se preocupe de formalo. Na situación actual, separar nenos e nenas é empezar a casa polo tellado. Ou, se prefiren, antepoñer ideoloxías e intereses políticos e relixiosos ao interese pola pedagoxía. E así nos vai.

A Renfe en Galicia

De Madrid a Alacante hai oito trens diarios. A Vigo ou á Coruña hai un de día e outro nocturno. Os viaxeiros a Alacante en clase preferente reciben nas tres horas e media da viaxe prensa, bebidas, caramelos, froitos secos, e, segundo o horario, almorzo, comida, merenda ou cea. Nas oito horas longas da viaxe a Galicia os sufridos viaxeiros non reciben nin un xornal nin un triste cacahuete.

O venres pasado fixen un ida e volta Vigo-Santiago. Xa co tren en marcha o revisor dime que aquel vagón é o cinco e que eu debía estar no primeiro. Estou segura de ter subido ao vagón un: a explicación é que os números cambiaron porque se engadira «outra unidade». Polo interior do tren non se pode acceder ao vagón cambiado, así que en Pontevedra corro polo andén buscando uns números inexistentes. Subín onde me pareceu e, como moita xente nas mesmas circunstancias, busquei o meu asento e desaloxei a un viaxeiro, que, á súa vez, non puido ir ao seu vagón ata chegar á próxima estación.

Á volta, a estación de Santiago está ateigada de estudantes. Os billetes non teñen número de vagón nin asento: asalto ao tren, carreiras, moita xente de pé ou sentada no chan. Din os estudantes que iso sucede todos os venres e domingos. ¿Por que non poñen máis vagóns eses días? O revisor contesta en castelán ás miñas preguntas e obxeccións: di que non é rendible para Renfe e remata preguntándome se nunca viaxei en metro.

Supoño que esa maneira de transportar xente será legal, pero dende logo non é xusta para os galegos nin é a imaxe que Galicia debe ofrecer ao resto do mundo.

¡A emigrar!

Lin a noticia en La Voz. Non sei se noutros xornais apareceu, non quero sabelo, preferiría que non aparecese, que fose unha falsa interpretación de feitos illados? Pero desgraciadamente é certo: os galegos volven emigrar a Suíza.

Hai situacións que unha se resiste a admitir. Chegados a certo grado de cultura, de evolución, non se pode dar marcha atrás. Xa nunca máis se tirarán dende o monte Taigeto nenos con taras físicas; a escravitude nunca máis será algo legal? Deixar Galicia para ir buscar o pan a terra allea debería ser un feito do pasado e non unha dolorosa realidade.

Din que é aínda un movemento silencioso, un goteo de persoas que chaman a amigos que ficaron alí para que lles busquen traballo. No consulado non teñen cifras, ou non as queren dar. Moitos dos que emigran fano dun xeito vergoñento, non queren que se saiba?

Moi mal tivemos que facelo para que o esforzo de tantos galegos que emigraron e volveron non sirva para que os seus fillos e os seus netos non teñan que repetir a súa experiencia. Moi mal estamos a facelo para que Galicia volva ser un pobo de emigrantes.

O presidente da Federación de Sociedade Galegas en Suíza asegura que alí atoparán traballo, e as súas verbas desgarran o corazón: «O galego é un emigrante que traballa ben? Temos prestixio».

Bos e animosos traballadores que ao longo de todo un século tiveron que saír da súa terra para gañar á vida. Os versos de Rosalía volven ter actualidade: «No sembrante a alegría, / no corazón o esforzo, / I a campana harmoniosa da esperanza, / lonxe tocando a morto».