A ver que di o home

Pasou en Baena, pero puido pasar en calquera sitio: unha adolescente de trece anos foi violada por seis rapaces, algúns menores de idade. A nena coñecía a un deles, que a invitou a acompañalo, levouna con outros cinco amigos a un patio común dun bloque de edificios e alí ameazárona, se non accedía aos seus desexos, con difundir un vídeo no que mantiña relacións íntimas cun dos rapaces. Hai un detalle que fai este suceso, se cabe, máis triste: como estaban a plena luz, ás cinco da tarde e nun patio comunal, a agresión foi vista por unha veciña, que agardou cinco horas a que o seu home volvese á casa para contarlle o ocorrido. E só despois de falar con el chamou á policía para informar do ocorrido. Pregúntome cal é o mecanismo psicolóxico polo que unha muller agarda cinco horas e necesita consultar, ou quizá pedir permiso, ao seu marido para proporcionar axuda á rapaza informando á policía do que está vendo. ¿Que temía? ¿Verse envolta nalgún proceso xudicial? ¿Non estaba segura de se se trataba dunha agresión? ¿A súa indecisión era temor á policía ou á reacción do seu marido ante unha decisión que non lle fora consultada? Polo visto, no noso país aínda hai mulleres que necesitan pedir permiso cando no deberían facelo.

O prezo da liberdade

Nos balances de fin de ano, bos e malos resultados altérnanse e case que se compensan: o peor ano da Bolsa, o mellor nos deportes; menos coches vendidos, menos mortos en accidentes de tráfico… Pero hai unha cifra que ano tras ano se mantén ou se incrementa: as mortes de mulleres por violencia doméstica.

Esa violencia sempre a houbo. Era menos visible porque as vítimas, ao non existir posibilidade de escape, sufrían en silencio. Dende o momento en que as mulleres foron adquirindo autonomía e se foron emancipando, comezou a reacción masculina de non deixarse arrebatar as posesións propias ou de dispoñer delas á súa conveniencia. O home que mata á súa parella móvese polas mesmas crenzas que o levan a agredir ao veciño que lle rouba a froita ou a matar ao can que xa non serve para a caza. Esta idea plásmase no dito «mateina porque era miña», ao fondo do cal está o absoluto convencemento de que a muller é unha posesión do varón. Desarraigar esa idea é cuestión de tempo, de xeracións educadas na igualdade, cousa que de momento é utópica. Moito despois de que en Estados Unidos se abolise a escravitude, os negros seguían discriminados e eran vítimas de todo tipo de ataques. O mesmo sucede coas mulleres.

As mortes por violencia doméstica son o prezo da liberdade feminina, un prezo demasiado caro que por desgraza seguiremos a pagar. Todo que se faga por castigar aos maltratadores contribuirá a reducilo. Oxalá cheguemos a ver unha era Obama para as mulleres. Son os meus votos para o novo ano cos meus mellores desexos para os lectores de La Voz de Galicia.

Aprendizaxe da tortura

No xuízo que se celebrou contra os pais de Alba, a nena que foi maltratada ata o punto de deixala incapacitada para a vida normal, quedou de manifesto un feito tan aterrador como a mesma tortura á que foi sometida a criatura: que o maltrato xera maltrato.

Outra nena da mesma familia, testemuña da tortura de que Alba era vítima, comezou a inflixir á súa boneca os mesmos malos tratos que a súa media irmá recibía. Segundo a súa nai, ao comezo coma un xogo, pero despois a sabendas de que era algo malo e de que Alba sufría. Mesmo ás veces, malia á súa corta idade, intentou evitar que o seu pai maltratase á irmá, pero, ao mesmo tempo, ela seguía a maltratar á boneca.

Trátase dun proceso semellante ao que converte ao fillo dun maltratador nun adulto maltratador. Parece imposible que quen sufriu en carne propia a violencia remate por facer uso dela, pero a experiencia demostra que iso é así nunha porcentaxe elevadísima de casos.

Este proceso de repetición de comportamentos dos proxenitores é tan común que nin nos decatamos. Moitas persoas repiten na súa idade adulta aquilo mesmo que cando eran novos rexeitaban nos pais, xa fosen infidelidades, actitudes autoritarias ou manías inofensivas.

Xa se trate de condicionamento biolóxico, de algo que levamos nos xenes, ou de condicionamento ambiental, ou dunha mestura de ambos, o certo é que o que vivimos na infancia marca o noso comportamento posterior.

De aí que sexa moi importante incentivar medidas que afasten ao maltratador do ámbito familiar. Só así se pode romper esa cadea de violencia que xera violencia.

Pelexas de mulleres

Estes días pasados víronse na televisión e na prensa imaxes dunha malleira que unha rapaza inflixiu a outra. Como a agredida é hispanoamericana, insistiron moito en que non había unha motivación racista, e deixaban entrever que era por unha cuestión de ciumes.

As pelexas entre mulleres non son ningunha novidade. Dona Emilia Pardo Bazán describe con detalle unha entre xitanas na súa novela Insolación , e na Carmen de Merimée, o protagonista masculino, don Xosé, coñece á muller de quen se namorará perdidamente na liorta, con navallada incluída, que ela ten cunha compañeira. Nos dous casos os celos son o motivo e nos dous casos trátase de mulleres de clase social baixa. Nestas loitas cada unha das contendentes tiña un coro que animaba á súa candidata e consolaba e recollía á que resultaba vencida.

A novidade na noticia que comentamos está na idade das rapazas, unhas adolescentes; en que son estudantes nun instituto, e sobre todo en que, en sentido estrito, non era unha pelexa senón unha agresión. O que as amigas gravaron nos móbiles e despois colgaron en Internet é unha secuencia de golpes, patadas e puñadas contra outra rapaza que apenas se defendeu e que non recibiu ningunha axuda. O coro, berrando «¡mátaa, mátaa!», estaba a favor da agresora. Que quixeran dar difusión dun acto tan covarde e tan cruel dá idea da catadura moral das participantes. E tamén do ambiente de moitos centros de ensino. Ou se lle pon remedio, fomentando a disciplina e o respecto aos mestres, ou acabarán convertidos en escolas de delincuentes.