¡Por uns traxes…!

Con frecuencia, e tanto para defender a presunción de inocencia do señor Camps como, pola contra, para resaltar a súa presunta culpabilidade, óese dicir: «¡Por uns traxes!».

No primeiro caso a frase significa: ¡Como se vai pringar por unha pequenez semellante! No segundo, o sentido é: ¡Pringarse por esa miseria! En ambos os dous dáse por feito que aceptar regalos a cambio de favores é comportamento habitual en políticos ou altos cargos de calquera institución. No fondo está o convencemento de que todo o mundo ten un prezo. Ou sexa, que a honestidade, a honradez profesional, a moralidade no exercicio dunha función pública é unha utopía, unha idea propia de idealistas trasnoitados ou xente inxenua. É verdade que a observación desapaixonada da nosa vida política, tanto se se olla a dereita como a esquerda, non anima a pensar outra cousa. En canto raspas minimamente a superficie, asoma o amiguismo, o nepotismo, o do ut des, o enchufe. E o mesmo se pode dicir da vida profesional. Nada parece conseguirse por méritos propios, por un traballo serio e rigoroso, por unha dedicación continuada a unha vocación. As relacións públicas son máis importantes que o currículo; as amizades, máis eficaces que a calidade do proxecto.

Corrupción e nepotismo existiron sempre, pero a xente era consciente do seu carácter negativo, reprobable. O peor desta sociedade nosa de hoxe é que se consideran normais. A expresión «¡Por uns traxes!» é a manifestación verbal dun estado de amoralidade no que o único que se considera é a contía, o prezo, e non a maldade intrínseca dos feitos.

O sorriso da impunidade

Témola visto moitas veces no cine, case sempre en películas norteamericanas: o protagonista, que ás veces tamén é unha muller, loita con teimosía durante toda a súa vida para capturar e levar a xuízo ao mafioso, ao policía corrupto, ao empresario explotador… E por fin conségueo. E cando o espectador respira satisfeito, entón «o malo», o mafioso, o corrupto sorrí diante dos seus captadores ou ante o tribunal que o vai xulgar, ou á prensa. Un sorriso cínico, que todo afeccionado ao cine coñece: quere dicir que tantos esforzos serán vans, que alguén máis poderoso está detrás, que a ninguén lle convén que fale… que, en suma, quedará impune. E o espectador sente que o invade unha rabia descontrolada e desexa que o heroe, «o bo», tire de pistola e acabe co malo, ou que os oprimidos lle apliquen a lei de Lynch e fagan desaparecer aquel sorriso dunha vez por todas.

Pois unha rabia semellante sentín eu esta fin de semana cando ao abrir os xornais me atopei coa cara sorrinte do «sheriff Ginés». Dous policías nacionais levábano detido, serios, un deles co rostro semicuberto. No medio deles, o xefe da Policía Local de Coslada, presunto xefe dunha banda de axentes que participaba no negocio da prostitución e na extorsión a propietarios de locais de ocio, sorría abertamente. De que era o sorriso da impunidade non me cabe a menor dúbida. Agora só nos resta agardar que esa ima

xe non sexa o fotograma final da película.