Falemos galego

Estes días pasados estiven por Galicia dando un obradoiro de narrativa e vivín en Vigo unha escena curiosa. Nunha panadería dun barrio popular vin unha empanada que tiña moi bo aspecto e pregunteille á dependenta se me podía vender a metade. Dixo que si e engadiu moi sorprendida: «¡Vostede fala galego!». Pregunteille de que se sorprendía, dado que as dúas eramos galegas e estabamos en Galicia. Respondeu: «Aquí ninguén o fala». Outra muller que estaba alí e que polo aspecto, vestido e modo de peitearse era de etnia xitana, asentiu e corroborou tamén en galego: «Aquí non se fala».

 ¿Como interpretar á situación? Pensei que aquelas mulleres, que falaban galego nun entorno ao parecer pouco propicio, eran unha mostra da potencia e da capacidade de supervivencia e mesmo de expansión dunha lingua que está ameazada de desaparición dende a Idade Media, que foi a súa época de esplendor.

Despois entrei nunha farmacia para mercar uns caramelos de eucalipto sen azucre e a dependenta respondeume en castelán. Eu seguín a falar galego porque evidentemente non era de fóra: falaba en castelán, pero con acento galego. Ela non fixo o menor esforzo por responder na lingua do cliente, que era eu. Facía moito tempo que non me ocorría algo así. Sentín de súpeto como se me trasladaran moitos anos atrás, cando falar galego non era algo natural senón un desafío, unha reivindicación.

Reinterpretei a escena da panadería e afiei as orellas para escoitar o que se falaba no tren , nas rúa, nas tendas… Moito me temo que algo está a pasar nestes últimos tempos co galego e que non é nada bo.